Rozwój produktu związanego ze zdrowiem rzadko przebiega w prostej linii: od pomysłu, przez prototyp, do gotowego produktu. Dotyczy to wyrobów medycznych, technologii diagnostycznych (także testów z komponentem sztucznej inteligencji), produktów farmaceutycznych, rozwiązań biotechnologicznych, narzędzi laboratoryjnych, oprogramowania wspierającego zdrowie oraz innych rozwiązań medtech i deeptech. Niezależnie od branży i wielkości firmy, od startupu po dużego producenta, na którymś etapie pojawia się pytanie: czy to naprawdę działa i czy odpowiada na realną potrzebę?

Wiele firm dobrze zna rynek, swoich klientów i realia produkcji, ale nie zawsze ma dostęp do specjalistycznej wiedzy, laboratoriów, aparatury czy perspektywy klinicznej. W takich sytuacjach ważnym partnerem mogą być uczelnie medyczne, które łączą wiedzę naukową i kliniczną z dostępem do infrastruktury badawczej oraz specjalistów z różnych dziedzin.

Przykładem takiej współpracy może być Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu. Firmy nie muszą od razu rozpoczynać z uczelnią dużego, wieloletniego projektu. Często pierwszym krokiem jest po prostu dobrze określona potrzeba i rozmowa z Centrum Transferu Technologii (CTT), które pomaga znaleźć odpowiednich ekspertów i określić możliwe ścieżki współpracy.

Zacznij od problemu, nie od technologii

Firmy często przychodzą z pytaniem: „Czy opracujecie dla nas test, nową formulację, kandydata na lek?”. Znacznie lepiej zacząć od opisu problemu, który chcecie rozwiązać. Warto odpowiedzieć sobie na kilka prostych pytań:

• Komu rozwiązanie ma pomóc – pacjentowi, lekarzowi, farmaceucie, diagnoście, laboratorium, szpitalowi, producentowi?
• Gdzie będzie używane – w domu, w gabinecie, w szpitalu, w aptece, w laboratorium, w zakładzie produkcyjnym?
• Jaką decyzję ma ułatwić lub jaki proces przyspieszyć?
• Co już macie – pomysł, dane, prototyp, wyniki testów?
• Czego nie jesteście w stanie zrobić sami?

Przykłady: Producent preparatu farmaceutycznego chce sprawdzić jego stabilność i skład. Firma biotechnologiczna potrzebuje testów aktywności nowej substancji na liniach komórkowych. Producent wyrobu medycznego szuka opinii klinicystów o prototypie. Twórca oprogramowania z AI chce ocenić, czy jego narzędzie trafnie wspiera lekarza w ocenie wyników badań. Żadna z tych firm nie musi na starcie znać metody badawczej – powinna jednak umieć powiedzieć, czego potrzebuje i do czego wykorzysta wynik.

Dlaczego warto współpracować z uczelnią medyczną?

W obszarze zdrowia nie wystarczy, że produkt „działa technicznie”. Musi być bezpieczny, skuteczny, powtarzalny i odpowiadać na prawdziwą potrzebę pacjenta, lekarza, laboratorium czy rynku. Potrzebne są do tego rzetelne dane i dobrze zaplanowane badania. W rozwiązaniach z AI liczy się dodatkowo jakość danych, na których model się uczył, i sposób jego sprawdzenia.

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu łączy w jednym miejscu wiele umiejętności: począwszy od kompetencji medycznych, klinicznych, przez biotechnologię, diagnostykę laboratoryjną, nauki o zdrowiu, a także zaplecze badawcze i doświadczenie w prowadzeniu badań. Dzięki temu firma może znaleźć partnera zarówno do pojedynczej analizy, jak i do wieloetapowego projektu. Firma wnosi znajomość rynku, klientów i produkcji. Najlepsze projekty powstają wtedy, gdy obie strony spotykają się jak najwcześniej.

Centrum Transferu Technologii UMW jest przewodnikiem w tym procesie. Pomaga przełożyć potrzebę firmy na konkretne pytanie badawcze, znaleźć właściwych ekspertów, przygotować ofertę i umowę oraz zadbać o poufność i prawa do wyników.

Jak możemy współpracować?

Forma współpracy	Kiedy się sprawdzi?	Przykład
Konsultacja, ekspertyza	Potrzebujecie opinii o pomyśle lub kierunku prac	Opinia o kierunku rozwoju produktu farmaceutycznego lub aplikacji zdrowotnej
Usługa badawcza	Macie prototyp, próbkę lub dane i chcecie coś sprawdzić	Analiza składu preparatu, porównanie nowego testu z metodą referencyjną
Dostęp do aparatury	Brakuje Wam specjalistycznego laboratorium	Pomiary dla wyrobu medycznego lub narzędzia laboratoryjnego
Wspólny projekt B+R	Problem jest złożony i wymaga pracy etapami	Opracowanie nowej substancji, metody biotechnologicznej lub algorytmu AI
Licencja lub zakup praw	Chcecie wykorzystać technologię opracowaną na UMW	Licencja na metodę diagnostyczną lub wynalazek
Spółka spin-off	Technologia potrzebuje osobnej firmy, by się rozwinąć	Startup rozwijający terapię, test diagnostyczny lub wyrób medyczny

Jeśli nie znajdziecie potrzebnej usługi w katalogu – nic straconego. Wiele zleceń przygotowujemy indywidualnie, pod konkretny problem.

Co przygotować przed pierwszym kontaktem?

Nie potrzebujecie gotowego biznesplanu ani patentu. Zamiast ogólnego stwierdzenia „chcemy stworzyć innowację”, najlepiej krótko opisać:

• czym jest Wasze rozwiązanie i jaki problem rozwiązuje,
• na jakim jest etapie (pomysł, prototyp, testy, przygotowanie do wdrożenia),
• jakie macie już dane, wyniki lub dokumentację,
• czego Wam brakuje i jaki rezultat byłby dla Was przydatny (np. raport, walidacja, opinia),
• orientacyjny termin i budżet,
• które informacje są poufne i czy rozwiązanie było już gdzieś pokazywane publicznie.

Przykład: Zamiast „chcemy szybszy test diagnostyczny” lepiej napisać: „chcemy sprawdzić, czy nowy odczynnik skraca czas oznaczenia parametru przy zachowaniu wymaganej czułości, swoistości i powtarzalności. Potrzebujemy planu badań porównawczych i raportu z wynikami”. Taki opis od razu pozwala ocenić zakres prac, potrzebne próbki i koszt.

Pierwsza rozmowa – krok po kroku

Podczas pierwszego spotkania z CTT i naukowcami ustalamy wspólnie cztery rzeczy: jaki jest problem biznesowy, co dokładnie trzeba zbadać lub opracować, jakie prace będą potrzebne i co firma otrzyma na końcu. Rozmawiamy też o próbkach i danych, ryzykach, harmonogramie oraz o tym, czy potrzebne będą zgody (np. komisji bioetycznej czy dotyczące ochrony danych pacjentów). Dobre spotkanie kończy się konkretnym następnym krokiem: umową o poufności (NDA), wstępną ofertą lub propozycją projektu.

Prawa do wyników ustal na początku

Ze współpracy mogą powstać cenne rezultaty: nowe metody, oprogramowanie, bazy danych, know-how, a nawet wynalazki do opatentowania. Dlatego zanim zaczniecie, ustalcie, co każda strona wnosi do projektu (np. prototyp, dane, wcześniejsze wyniki), a do kogo będą należeć nowe rezultaty. Warto też od razu porozmawiać o licencji, publikacjach naukowych i ewentualnym zgłoszeniu patentowym.

Należy uważać na zbyt wczesne ujawnienie pomysłu. Prezentacja na konferencji, post w mediach społecznościowych czy artykuł mogą odebrać szansę na patent. Bezpieczna kolejność to: najpierw ocena i ochrona, potem publikacja.

O przepisach myśl od pierwszego dnia

W obszarze zdrowia kwestie prawne warto uwzględnić już na początku prac nad rozwiazaniem. Wyroby medyczne i oprogramowanie medyczne podlegają rozporządzeniu MDR, testy diagnostyczne in vitro – IVDR, a produkty lecznicze – prawu farmaceutycznemu i zasadom GxP. Rozwiązania z AI muszą uwzględniać AI Act, a te korzystające z danych pacjentów – RODO. Nie oznacza to jednak, że na pierwszym etapie trzeba znać wszystkie przepisy i wymagania. Warto natomiast odpowiednio wcześnie sprawdzić, jakie regulacje dotyczą danego rozwiązania. Od tego może zależeć m.in. to, jakie dane będziemy zbierać, jak zaplanujemy badania i w jaki sposób będziemy je dokumentować.

Uwzględnienie tych kwestii na wczesnym etapie nie musi spowalniać projektu. Wręcz przeciwnie może to uchronić przed stratą czasu i pieniędzy. Dzięki temu unikniemy sytuacji, w której mamy gotowy, dobrze działający prototyp, ale okazuje się, że trzeba powtórzyć badania, ponieważ zebrane dane nie są wystarczające dla inwestora, partnera przemysłowego czy do późniejszej rejestracji produktu.

Najczęstsze błędy firm

• Szukanie „jakiegoś naukowca” bez jasno opisanego problemu.
• Zbyt mało informacji w zapytaniu – bez nich trudno ocenić wykonalność i koszt.
• Ustalanie praw do wyników dopiero po zakończeniu prac.
• Pokazanie wynalazku publicznie przed oceną możliwości ochrony.
• Oczekiwanie gotowego produktu po jednym badaniu – to zwykle jeden z wielu etapów.
• Pomijanie pełnych kosztów: materiałów, aparatury, analizy danych i dokumentacji.

Najważniejsze w skrócie

Dobra współpraca nauki z biznesem zaczyna się od zrozumienia problemu. Niezależnie od tego, czy rozwijacie wyrób medyczny, test diagnostyczny, lek, rozwiązanie biotechnologiczne, narzędzie laboratoryjne, oprogramowanie czy rozwiązanie z AI, liczą się trzy rzeczy: realna potrzeba użytkownika, rzetelne dowody naukowe oraz możliwość wprowadzenia produktu na rynek.

Centrum Transferu Technologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu pomaga na każdym etapie: od pierwszej rozmowy, przez dobór ekspertów i przygotowanie umowy, po ochronę własności intelektualnej i komercjalizację. Wystarczy przyjść z konkretnym problemem i otwartością na wspólne szukanie rozwiązania.

Centrum Transferu Technologii

Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Wybrzeże Ludwika Pasteura 1, 50-367 Wrocław

ctt@umw.edu.pl | ctt.umw.edu.pl